Kącik Sędziowski
strona główna      komunikaty      interpretacje      dokumenty      linki

Kategorie szachowe PZSzach

Kategoria szachowa jest najlepszym wynikiem sportowym zawodnika

Zmienna punktacja rankingowa określa w przybliżeniu obecny poziom gry zawodnika i nie zależy od posiadanej kategorii szachowej.

Wszystkie kategorie międzynarodowe oraz kategoria mistrza krajowego i kandydata na mistrza krajowego są przyznawane w formie tytułów. Wszystkie kategorie są przyznawane dożywotnio, w odróżnieniu od klas sportowych w szachach.
Dla ciekawskich, umieściłem stary sposób liczenia norm na kategorie.
Od 1 stycznia 2011 roku nastąpiła zmiana w Regulaminie Klasyfikacyjnym (poprawki zostały naniesione). Zgodnie z komunikatem PZSzach z 29 marca 2013r. nastapiła zmiana w Komunikacie klasyfikacyjnym (poprawki zostały naniesione).
stare przepisy

kategoria lub tytułskrót
ranking
normy
kobietamężczyznakobietamężczyznakobietamężczyzna
międzynarodowe 
arcymistrz (am)WGMGM23002500
mistrz międzynarodowy (mm)WIMIM22002400
mistrz FIDE (mf)WFMFM21002300
kandydat na mistrza FIDE (cm)WCMCM20002200
centralne
mistrzm2100230022002400
kandydat na mistrzak2000220020002200
  kategoria I z normą kandydackąI+   (I++)19002100 
kategoria pierwszaI1800200018002000
okręgowe 
kategoria drugaII1600180016001800
kategoria trzeciaIII1400160013501550
kategoria czwartaIV1250140011501300
kategoria piątaV1100120010001050
bez kategorii 1000 
  • Dla tytułów międzynarodowych liczba jest umownym poziomem siły gry zawodnika z danym tytułem i jest przyjmowana do obliczeń na kategorie i tytuły krajowe.
  • Dla polskich tytułów i kategorii, wielkości rankingu podane w tabeli są stałe dla wszystkich zawodników. Są przyjmowane jako podstawa do wszystkich obliczeń.
  • Zawodnika z tytułem międzynarodowym, nie mającego rankingu FIDE, przyjmuje się do celów klasyfikacyjnych z rankingiem PZSzach równym rankingowi mistrza krajowego.
Szachista uczestniczący w zawodach zachowuje przez cały czas trwania turnieju ranking obowiązujący w pierwszej rundzie.
Aby obliczyć uzyskany ranking R turniejowy zawodnika należy znać:
  • rankingi wszystkich przeciwników, z którymi zostały rozegrane partie (walkowery pomijamy)
  • ranking zawodnika ocenianego
  • wyniki partii zawodnika ocenianego
Następnie korzystamy ze wzoru (Kodeks Szachowy część.C.IV A.4.5):



lub



jeżeli chcemy obliczyć ile mamy ugrać punktów to:


gdzie:
  • R - szukany ranking turniejowy
  • n - liczba zawodników
  • W - wygrane partie zawodnika
  • P - przegrane partie zawodnika
  • T - wynik punktowy zawodnika
  • N - potrzebne punkty (z gry) na normę
  • - suma rankingów wszystkich zawodników (przeciwników i ocenianego)
  • Ri - ranking kolejnego zawodnika
  • Rn - rankingowa norma klasyfikacyjna
Wzór ten jest zalecany przez Komisję Klasyfikacji i Rankingu do dokonywania wszelkich obliczeń rankingowych na kategorie krajowe (Kodeks Szachowy część.C.IV A.4.5.1).
Wynik rankingowy obliczony na podstawie tego wzoru zaokrągla się do najbliższej liczby całkowitej (Kodeks Szachowy część.C.IV A.4.6)
Końcówka 0,5 => 1 (Kodeks Szachowy część.C.IV A.4.6.1)

Warunki uzyskania kategorii

norma natempo gryłączny czas gryrund dzienniepartii
m40 posunięć / 90 minut + 30 minut
90 minut na partię + 30 sekund na każde posunięcie
4 godziny29¹
k30 posunięć / 60 minut + 30 minut3 godziny3
I
IIP'602 godziny47
III
IVP'301 godzina66
V
¹ - Z uwzględnieniem B.2.2 (17 partii w turniejach 5-7 rundowych)
  • Wielkości podane w tabeli określają:
    • minimalne dopuszczalne tempo gry
    • minimalny sumaryczny czas trwania partii
    • maksymalne dopuszczalne liczby rund w jednym dniu
    • minimalną liczbę partii wymaganą na daną kategorię szachową

  • Przyjmuje się jako zasadę, że dla zdobycia normy na jakąkolwiek kategorię zawodnik musi osiągnąć wynik procentowy nie mniejszy niż 30%

  • Można nadać kategorię (lub zaliczyć wypełnienie normy na tę kategorię) zawodnikowi, który rozegrał mniej partii niż wynika to z tabeli. Ale pod warunkiem, że uzyskał w nich tyle punktów, ile musiałby uzyskać z wymaganej minimalnej liczby partii. Przyjmuje się wtedy, że w partiach brakujących do wymaganego limitu miałby on rywali o rankingu równym średniemu rankingowi przeciwników z danego turnieju. (Kodeks Szachowy część.C.IV B.2.10.1 oraz część.C.IV A.4.4)

  • W zawodach, w których rozegrano więcej partii, niż minimum wymagane do oceny klasyfikacyjnej, można pominąć partie wygrane z zawodnikami, których udział w zawodach pogarsza średni ranking. Jednakże liczba partii przedstawionych do oceny klasyfikacyjnej nie może być mniejsza niż podana w tabeli. (Kodeks Szachowy część.C.IV B.2.10.2

  • Jeżeli turniej składa się z większej liczby rund niż wymagane minimum dla poszczególnych kategorii to zawodnik, po uzyskaniu normy (właściwie po rozegraniu minimalnej liczby partii), ma prawo przed zakończeniem rozgrywek, zgłosić sędziemu ten fakt i dokonać zastrzeżenia by pozostałe partie grane przez niego w turnieju nie były już brane pod uwagę przy ustalaniu normy. Zgłoszenie normy wraz z zastrzeżeniem musi być dokonane w formie pisemnej, a później dołączone do wniosku o nadanie normy na kategorię. Możliwość ta nie dotyczy indywidualnych turniejów kołowych. (Kodeks Szachowy część.C.IV B.2.10.3)

  • Jeżeli turniej drużynowy składa się ze zbyt małej liczby rund i nie pozwala na wypełnienie warunku rozegrania wymaganej liczby partii, to przy wielostopniowości danego cyklu rozgrywek, o ile wielostopniowość ma miejsce w jednym cyklu, można połączyć w jedną grupę turniejową rozgrywki z dwu stopni tego samego cyklu. Postanowienie to nie może mieć zastosowania, gdy zawodnik z jakichkolwiek przyczyn nie rozegrał wszystkich partii przewidzianych terminarzem w podstawowym cyklu rozgrywek, a ich rozegranie wypełniało wymagania regulaminowe, co do liczby partii. (Kodeks Szachowy część.C.IV B.2.10.4)
  • Warunkiem nadania każdej z centralnych kategorii szachowych jest dwukrotne wypełnienie normy punktowej (rankingowej) na tę kategorię w turniejach minimum 9 rundowych lub minimum trzykrotne w turniejach 5-7 rundowych (w tym wypadku wymagane jest rozegranie co najmniej 17 partii - B.2.2).
    • norma na kategorię centralną jest ważna na stronie www Centralnego rejestru PZSzach na karcie zawodnika
    • warunkiem nadania tytułu jest dodatkowo wypełnienie normy rankingowej
    • normy na kategorie centralne są dożywotnie
  • Dla uzyskania każdej okręgowej kategorii szachowej wystarcza jednorazowe wypełnienie normy punktowej.
    • norma na kategorię okręgową jest ważna chwili jej zdobycia
  • Centralne kategorie szachowe mogą być zdobywane wyłącznie w turniejach:
    • indywidualnych jednokołowych lub dwukołowych (nie dotyczy zawodów półfinałowych MPJ),
    • turniejach szwajcarskich,
    • turniejach drużynowych jedno lub dwukołowych.
  • W turniejach szachowych o założeniach wyłącznie klasyfikacyjnych musi być bezwzględnie spełniony warunek, że każdy uczestnik ma ustanowioną normę klasyfikacyjną na wyższą kategorię szachową lub podlega ocenie rankingowej FIDE.
  • W ocenie klasyfikacyjnej turnieju wyniki zawodników podnoszących w sposób sztuczny średni ranking turnieju mogą zostać pominięte.
  • Czas trwania indywidualnego turnieju nie może przekraczać 90 dni kalendarzowych.
mistrz krajowy (m) kategoria w formie tytułu (najwyższa kategoria w PZSzach)
wypełnienie normy na mistrza krajowego zostanie zaliczone po spełnieniu następujących warunków:
  • Zawody
    • są objęte Centralnym Kalendarzem PZSzach (łącznie z finałami mistrzostw okręgu),
    • są turniejem międzynarodowym lub ogólnopolskim podlegającym ocenie rankingowej FIDE

  • W zawodach uczestniczy
    • minimum połowa zawodników utytułowanych (przynajmniej km) poza zawodnikiem ocenianym
    • oraz minimum 2/3 przeciwników ocenianego zawodnika ma ranking FIDE,
    • a średni ranking zawodów wynosi nie mniej niż:
      • 2050 dla kobiet
      • 2150 dla mężczyzn

      w turniejach drużynowych i szwajcarskich przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do zawodnika ocenianego i jego przeciwników
      warunki te zostają zniesione dla półfinałów i finałów IMP, finałów MP do 20, do 18 lat, a także dla rozgrywek I i II ligi seniorów i juniorów.

  • Tytuł może być nadany wyłącznie zawodnikowi, który po wypełnieniu dwóch norm punktowych, ma w okresie ich ważności, co najmniej ranking FIDE 2250 (2050 kobiety) na aktualnej liście rankingowej FIDE.
kandydat na mistrza krajowego (km) kategoria w formie tytułu
wypełnienie normy na kandydata na mistrza krajowego zostanie zaliczone po spełnieniu następujących warunków:
  • W zawodach uczestniczy minimum połowa zawodników mających kategorie centralne
    • w turniejach mieszanych w przypadku normy na tytuł kandydatki na mistrzynię dla kobiety warunek ten wypełnia mężczyzna mający nadaną I normę na pierwszą kategorię szachową (II+)
    • w turniejach drużynowych i szwajcarskich warunek ten dotyczy wyłącznie zawodnika ocenianego i jego przeciwników

  • Tytuł może być nadany wyłącznie zawodnikowi, który po wypełnieniu dwóch norm punktowych, ma w okresie ich ważności, co najmniej ranking FIDE 2100 (1900 kobiety) na aktualnej liście rankingowej FIDE.

Możliwe jest też otrzymanie kategorii szachowej za wynik sportowy w ramach rozgrywek Mistrzostw Polski (w kategorii juniorów od półfinałów - rozgrywek makroregionalnych)